30/3/2007 - DEYİMLER Tekerlemeler

DEYİMLER

 

Ağaç yaprağıylan gürler : Bir kimse ailesinin/sülâlesinin çokluğundan güç alır.

Ağzına kadar depili : Ağzına kadar dolu.

Aynı bir ite kesik : Denilen hiçbir şeyi yapmayan.

Bak cinnendim oldum ha : Bak sinirlerim tepeme hopladı ha.

Çay sıra gidip kıyı sıra gelmek : Kendine verilen görevi yapmamak.

Çerçinin iyisi eşeğini över.

Dibine takılamak : Yemek kazanında yemeğin kalmaması.

Düğünde könçek çıkarttırmak : Aşırı derecede inatlaşmak, dediğim dedikçi.

Efendime söyliyem iki kilo suvan doriyem : Lafa başlamadan önce söylenen

    söz.

Elinin artığı : Yemek ile ilgili bir söze başlarken söylenen söz. Bu söz aynı zamanda mütevazılığın göstergesidir. Sende bu yemeği iyi yaparsın, canın çekmesin anlamında da kullanılır.

Elin ulağı olmak * : Bir işte yardımcı olmak. Ayşe yeğenimi iyiki göndermişsin bu darlıkta elimin ulağı oldu.

..ittiri bogdan işlerle uğraşmak : Boş, haybeye işlerle uğraşmak.

Elöpen cücoo gimi : Zayıf ve çelimsiz çocuklar için kullanılır.

Esresinen ötresinen yapmak : Bir şeyi en ince detayı ile birlikte yapmak.

- Baktın mı usta evin boyasını nasıl yapmış?

- Off! Hem de esresinen ötresinen.

Gelin gelin bıyığımda baytaran var, Bıyığımda baytaran mı kokuyor : İstenmeyen birinin can sıkıcı bir şekilde yanında durması veya ardından gelmesi.

Hadi! Murtunu çuvalla : Haddini aşan seviyesiz insanlara denir. Kibarca “Defol git!” anlamındadır.

İstanbul makasomu cirp cirp : Çok bilmiş, atıp tutan.

İt osuruğu çam sakızı : Havadan cıvadan sözler.

Kel horoz : Her şeye efelenen.

Kör itin öldüğü yer : Çok uzak tenha yer.

Ne o! Dilini püsük mü yedi : Ne o! Nutkun mu tutuldu.

Okuntu oğlağı gibi : Zayıf ve çelimsiz çocuk.

Olur elini çukur tut : O kadar da değil, avucunu yalarsın anlamında.

Osurup ta burnuna tuttuğu zaman : Kavak yelleri estiği zaman. Ergenlik yıllarındaki gençlerin kimseyi dinlemediği dönemler için kullanılır.

Sidiğini saçacak yer aramak : Kendi kabahatini başkasının üzerine atmak için bahane aramak.

Tapına Getirmek : Uygun zamanını bulmak, tam zamanında davranmak.

Üstümden bir şeleg yük kalktı : Çok kaygılandığım bir olay çözüldü.

Varsın köfteli gelen çorbam köftesiz gelsin : Kimseye eyvallahım yok.

 

 

 

TEKERLEMELER 

 

Ayağımın altında davuul,

Evine gitmeyen gav-vuur.

 

Memmedi med med,

Guyruğu ket ket,

Bir sıçan tutmuş,

Yalamadan yutmuş.

 

Sırtıco cıscıbalak,

Gafaco gasgabalak,

Ayaco yasyabalak,

İşte o oğlan benim oğlan.

 

Leylek leylek havada,

Yumurtası tavada,

Aş pişirdim yemedi,

Gömlek diktim giymedi.

 

Tıs tıs tımbala tıs,

 

Cibde cib gimi daal amma cib gimi bişe. (Pekte jeep gibi değil ama jeep gibi bir şey)

 

Şımarık şırtık şalvarı yırtık.

 

Modu moodu, Anaŋ kimden doodu, Bir gaşıg yaadan, Bir gaşıg bulgurdan.

Modu moodu, Anan kimden doğdu, Bir kaşık yağdan, Bir kaşık bulgurdan.

 (Bu tekerleme yağmur yağması içindir. Mahallenin çocukları ev ev dolaşıp bu tekerlemeyi söyleyip yağ ve bulgur toplarlar sonra bunu pişirip yerler ve dua ederler.)

 

-  Bag hele şunuŋ dadı heele?  (Bak hele şunun tadı nasıl)

-  Aŋereme sasoomu namı nem neşaal bu.  (Sanırsam sası gibi ona benzer bir şey bu)

 

-  Daadanı daal, daa daŋe. (Dağdağanı değil, dağı dane/bak)

 

Tel tel teleme

Tel üstünde eleme

 

 

HAYVANLARA SÖYLENEN SÖZLER

 

Kişe / Kiş’ şe / Kiş’şov : Tavukları kovalama sözü. Türkmence’de kişelemek kovalamak anlamındadır.

Follug goydum gızım folluug follug : Gurk yatırmak için söylenir.

Cuu cuu cu : Tavuğu çağırma.

Hoç : İneği güderken ilerlemesi için söylenir.

Pii pii, pi gızıma pi : İneği sağarken uslu durması için söylenir.

Hoo hoo hooo : Öküzün ilerlemesi için söylenir.

A ha ha ha (kısa sertçe) : Öküz çifti iyi sürdüğünde söylenir.

Hata gel-hata (kısa sertçe) : Öküz hattan ayrıldığında söylenir.

Hoşt : İti kovalamak için söylenir.

Kuçu kuçu : Köpeği çağırmak için söylenir.

Burrş, brrş : Atın durması için söylenir.

Vıj vıj : Boğanın kızışması için söylenir.

Püst, Püs, Pist, Pöst : Kediyi kovalamak için söylenir.

Minni minnii : Kediyi çağırmak için söylenir.

Pisi pisii : Kediyi çağırmak için söylenir.

Ay gel (kısa sertçe) : Keçi ve koyunu gütmek için kullanılır.

Ay ay ay (kısa sertçe) : Keçi ve koyunu gütmek için kullanılır.

Geh beeçilik : Keçiyi çağırmak için söylenir.

Bas gel (kısa sertçe) : Ata geri geri gelmesi için söylenir.

Deeh : Atın ilerlemesi için söylenir.

Cu’ cu’ cu’ : Atın ilerlemesini devam ettirmesi için söylenir.